Σύμφωνα με το άρθρο 57 ΑΚ, όποιος υφίσταται παράνομη προσβολή στην προσωπικότητά του έχει το δικαίωμα να ζητήσει την άρση της προσβολής και τη διασφάλιση ότι δεν θα επαναληφθεί στο μέλλον. Η αξίωση αποζημίωσης, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αδικοπραξιών (άρθρα 914 επ. ΑΚ), δεν αποκλείεται, εφόσον υποβληθεί αίτηση από τον θιγόμενο, και σε συνδυασμό με την ικανοποίηση της ηθικής βλάβης, δεδομένου ότι ο σεβασμός της ανθρώπινης αξίας, η οποία περιλαμβάνει και την προστασία της προσωπικότητας, προστατεύεται και από το ίδιο το Σύνταγμα (άρθρα 2 παρ. 1 και 5 παρ. 1 και 2).
Ως προσβολή της προσωπικότητας θεωρούνται πράξεις που περιέχουν ονειδισμό ή αμφισβήτηση της προσωπικής και επαγγελματικής εικόνας του ατόμου, ακόμη και αν αυτές τον καθιστούν απλώς υπόνοια ότι μετέρχεται ανέντιμες μεθόδους κατά την άσκηση των καθηκόντων του ή άλλες εκφάνσεις της ζωής του. Ο νομοθέτης θεσπίζει αντικειμενική ευθύνη του προσβάλλοντος, μόνο ως προς την άρση της προσβολής και την αποφυγή επανάληψής της στο μέλλον, ενώ για την αξίωση χρηματικής αποζημίωσης λόγω ηθικής βλάβης απαιτείται και η ύπαρξη στοιχείων υπαιτιότητας (Ολ. ΑΠ 812/1980, ΑΠ 1599/2000, ΑΠ 1735/2009). Η προσβολή της προσωπικότητας μπορεί επίσης να προκληθεί και από ποινικά κολάσιμες πράξεις, όπως εξύβριση, συκοφαντική δυσφήμιση, απειλή ή σωματική βλάβη, που τιμωρούνται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 308, 333, 361 και 362 του Ποινικού Κώδικα.
Από τις προαναφερθείσες διατάξεις προκύπτει ότι, για την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφήμησης, απαιτούνται τα εξής: α) ότι διαδίδεται ή ανακοινώνεται γεγονός ενώπιον τρίτου σε βάρος συγκεκριμένου προσώπου, β) ότι το γεγονός αυτό έχει τη δυνατότητα να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη του εν λόγω ατόμου και γ) ότι το γεγονός αυτό είναι ψευδές και ο δράστης γνώριζε ότι είναι ψευδές.
Ως ισχυρισμός νοείται η ανακοίνωση που προέρχεται είτε από προσωπική πεποίθηση ή γνώμη είτε από μετάδοση από τρίτο άτομο. Αντίθετα, διάδοση υφίσταται όταν η ανακοίνωση γίνεται μέσω τρίτου. Ο ισχυρισμός ή η διάδοση πρέπει να γίνεται ενώπιον τρίτου. Το αξιολογούμενο στοιχείο είναι το γεγονός, δηλαδή κάθε εξωτερικό συμβάν που λαμβάνει χώρα στο παρόν ή στο παρελθόν, που είναι ορατό στις αισθήσεις και μπορεί να αποδειχθεί. Αυτό το γεγονός πρέπει να αντίκειται στην ηθική και την ευπρέπεια.
Ως αντικείμενο προσβολής θεωρούνται η τιμή και η υπόληψη του φυσικού προσώπου. Δεν αποκλείεται στο πλαίσιο αυτό να περιλαμβάνονται και εκφράσεις γνώμης ή αξιολογικές κρίσεις, καθώς και χαρακτηρισμοί, εφόσον άμεσα ή εμμέσως υποκρύπτουν γεγονότα και στοιχεία που, στην περίπτωση αυτή, συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας. Αυτά, δηλαδή, μπορούν να θεωρηθούν και εξύβριση, εφόσον συνδέονται και σχετίζονται με το γεγονός κατά τρόπο που προσδιορίζει την ποσοτική και ποιοτική του βαρύτητα.
Σαλαμπάση Χ. Βασιλική, Δικηγόρος – Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια